A Dutch woman living in Sweden.

Wie het leuk vindt kan hier lezen hoe wij genieten van ons verblijf in Zweden.
Over hoe het met ons gaat en wat we zoal meemaken...


Zweden... rust, ruimte, oneindige natuur, frisse lucht en veel aardige mensen!




donderdag 26 januari 2017

Over de Samen, de rendieren en het antwoord op de vraag over bijvoeren

 
Samen familie bij hun tent,
door de Zweedse kunstschilder Johan Tiren 1853 - 1911
Klik maar op de foto voor een vergroting...
 
 
Oorspronkelijk waren de Samen nomaden, ze woonden in tenten in de zomer en in meer stevige hutten tijdens de koudere seizoenen. Tegenwoordig wonen de Samen in moderne huizen en gebruiken alleen tenten als tijdelijke verblijfplaats tijdens migraties van rendieren als ze niet zelf in de bergen en bossen wonen.
Vroeger noemde men de Samen, ook wel Sami, Lappen. Vandaar ook de naam Lapland natuurlijk. Tegenwoordig willen ze niet meer zo genoemd worden, voelen het als scheldwoord. Vraag me niet waarom...

Op mijn fotoblog staat een bericht over een bezoek aan het verlaten Samen dorp Sutme nabij Borgafjäll, hier niet ver vandaan. Je komt er door HIER te klikken.

Ik in de deuropening van een oude Samen hut
waar we een oude 'draadloze' bakelieten telefoon vonden.

De meeste Samen wonen in het noorden, maar er zijn Samen in heel Zweden. Samen komen voor in Noorwegen, Zweden, Finland en Rusland.
Ze hebben een eigen parlement en een nationale feestdag die op 6 februari is.


Het parlementsgebouw dat in Karasjok in het noorden van Noorwegen staat.

Het parlement van binnen.

De Samen parlementsleden 2013-2017.

De Samen vlag.


Vandaag de dag voorziet slechts 10% van de Zweedse Samen in zijn levensonderhoud door de rendieren.
Velen combineren hun familiebedrijven met toerisme, visserij, ambachten en andere beroepen. Ze lopen, net als bij ons in bijv. Volendam, natuurlijk ook niet meer aldoor in klederdracht. Dit is inmiddels vooral bij toeristische aangelegenheden.
Zoals bijvoorbeeld Per Kuhmunen die elk jaar mooie sier maakt op bijvoorbeeld de grote wintermarkt in Jokkmokk.


Per Kuhmunen
 
 
Er zijn ongeveer zo'n 250.000 rendieren in Zweden.
Natuurlijke vijanden zoals bijvoorbeeld de wolf worden door de eigenaren van de rendieren als een grote bedreiging gezien.
Rendieren eten paddenstoelen, mossen, gras en kruiden.
Suovas is een beschermde benaming voor gerookte rendiervlees filets. Rendiervlees is behoorlijk aan de prijs.
Melk van rendieren smaakt zoet en ziet eruit als gesmolten vanille-ijs.
Er zijn 51 Samen dorpen, het grootste is Sirkas in Jokkmokk.
De schoenen en handschoenen (bij klederdracht) van de Samen zijn vaak gemaakt van rendiervel.
Aan het kostuum / de klederdracht van een Same kun je zien uit welke regio hij/zij komt.
Het volkslied van de Samen (klik voor YouTube) is geschreven door Isak Saba.
Typische voornamen zijn Ante, Ristin, Sunna en Aslak.
Dubbele namen bijvoorbeeld Per-Anders, Lars-Nila en Elle-Marit.

In maart-april is de grote verhuizing van de rendieren naar de bergen want de sneeuw zal weldra verdwenen zijn, daar zullen de vrouwtjes kalven.
Dit is een filmpje van zo'n migratie van een grote kudde rendieren naar de zomerweiden in de bergen. Bij het filmpje hoor je zingen, dit is een JOIK, de traditionele zang van de Sami (of Samen).


 

Immens grote kuddes.
 

In juni-juli worden de rendierkalveren gemerkt aan hun oor. Liever gezegd door een stukje uit het oor te snijden, voor elke rendierhouder een bepaalde plek uit het oor.
Ze doen dit vaak 's nachts omdat het dan koeler is, dit kan natuurlijk omdat het gedurende deze midzomermaanden 24 uur per dag licht is.



 
N.a.v. mijn vorige bericht werd er gevraagd of de rendieren bijgevoerd worden 's winters, vooral nu het door de ijslagen tussen de sneeuw bijna niet mogelijk is om bij het mos en het gras te komen.
Het antwoord is ja, ze worden zeker bijgevoerd. Veel extra werk en kosten voor de rendierhouders.
Deze vraag is voor mij ook de aanleiding geweest deze blogpost te maken.


Een soort bix speciaal voor rendieren en reeën.

Lekker smikkelen.

Hier wordt een kleinere kudde bijgevoerd met mos.
 
 
Meer van het prachtige werk van de Zweedse kunstschilder Johan Tiren, meestal Samen en hun dieren verbeeldend, is te zien in deze slideshow (klik) op YouTube.
 
Alle afbeeldingen in dit bericht komen van internet en dus niet van mijn hand, behalve die van mezelf natuurlijk, die is gemaakt door Tineke.
 
Gon
 
 
 

11 opmerkingen:

  1. Heel veel informatie, erg interessant, ik wist er bijna niet van... Wel de kleding een beetje, vanwege de textielachtergrond. Maar die enorme kuddes.. Een foto geeft je pas echt een idee ervan. Gelukkig worden de dieren bijgevoerd en zijn ze niet helemaal aan hun lot overgelaten.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Wat een leuk stukje en veel informatie die ik nog niet wist.
    Gelukkig dat de rendieren bijgevoerd worden, ik vind ze zo mooi!
    We hebben hele mooie foto's kunnen maken bij Idre.
    Ook een mooie foto van jou!!!
    xx

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Wat interessant om te lezen! Ik had werkelijk nog nooit van de Samen gehoord...
    Ik ben blij dat de rendieren worden bijgevoerd. Het zou toch een catastrofe zijn als ze uit zouden sterven.
    Heel mooi filmpje, zo krijg je toch een idee. Wat een prachtige dieren zijn het!

    BeantwoordenVerwijderen
  4. @Elizabeth
    De Samen, ook wel Sami, heetten vroeger Lappen, maar ze willen niet meer zo genoemd worden. Voelen het als een belediging. Vraag me niet waarom. Dus Lappen in Lapland heten nu Samen. Ik zal het er in de tekst bij zetten, meerdere mensen zullen dit niet weten.

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Hej Gonny,

    Wat een leuk blogg, het blijft een intressant volk door hun manier van leven, hun apparte taal en gezang. Mooi filmpje en de slideshow vind ik super. Wat een prachtige schilderijen! Zou er zo wel een paar in huis willen hangen. Zal eens kijken of er misschien een boek van is.

    Kram Els

    BeantwoordenVerwijderen
  6. Voor mij was "de Lappen" vroeger een toeristisch vermaak, ik maakte er kennis mee toen ik zo'n dertien jaar oud was, in Noorwegen zo'n groepje " Lappen" in mooie klederdrachten en een wel heel rokerige tent en een hele knappe "Lappse" jongen die in perfect Engels alles uitlegde. Ik keek mijn ogen uit... En ging hoestend door de rook de tent weer uit. Jaren later leerde ik pas hoe Zweden met de Samen omgingen, op ze neerkeken, hun nederzettingingen kregen bv andere namen zoals Wilhelmina, Dorothea naar Zweedse koninlijke namen. De Samen werden als minder waardig gezien en hun manier van leven werd behoorlijk onderschat. Nog later leerde ik de over de cultuur de muziek, hoe zij in de koude overleefden, maar ook veel kunstenaars voortbracht. 2 jaar geleden leerde ik ook via jouw blog over de prachtige bijna melancholieke muziek en de prachtige liederen. Maar pas in het mooie museum in Östersund leerde ik alles over de Samen en hun cultuur, o.a. Hoe zijn de rendieren houden en respect voor hen hebben. Zij gooien niets van de rendieren weg, ze gebruiken alles van het dier dat werd heel duidelijk in tentoonstelling uitgelegd. Zo werd het voor mij duidelijk dat de Samen meerder waardig zijn omdat ze duidelijk weten hoe ze met de natuur en de natuurkrachten moeten en kunnen omgaan en wij heel veel van hen kunnen leren. Het wordt ech tijd dat heel veel mensen gaan beseffen dat de Samen de westerse wereld iets kunnen leren, het besef van de natuur en hoe we daar mee moeten omgaan.
    Heel goed Gonny dat je aandacht aan hen besteed hebt, ik hoop dat veel mensen het zullen lezen en het doorgeven aan anderen. De Samencultuur het is niet louter een toeristisch Lappen vermaak, zoals ik als tiener dacht, hopelijk gaan anderen dat ook beseffen.....en natuurlijk is zo'n Samen man in klederdracht met een rendier op de markt in Jokkmokk fotogeniek, maar dat is slechts een klein onderdeel en zeker niet het enige ...grtjs Jet

    BeantwoordenVerwijderen
  7. Wat leren we weer veel van jou! Dank je voor al deze informatie super interessant. Fijn weekend! XX Esther

    BeantwoordenVerwijderen
  8. ik heb midnight sun gezien en ik had de indruk dat het tussen hen en de zweden niet goed vlot,wat is daar waarvan?
    Ik was erg ontgoocheld over de zweden toen ik die serie zag,maar is het fictie of waar?

    BeantwoordenVerwijderen
  9. De verhaallijn is fictie, maar dat er spanningen zijn tussen de Sami en de Zweden is nog steeds waar. Eigenlijk is dit altijd al zo geweest. De laatste tijd gaat het vooral om de exploitatie van het noorden. Er zitten onder andere veel mineralen in de grond. Dit is de reden dat Sofia Jannok meedoet in de serie Midnight Sun. Samen met de andere bekende Sami Maxida Märak (speelt ook mee in de serie) zijn ze een strijd begonnen om hun land te verdedigen. Als je de serie Midnight Sun leuk vond, dan ik het boek Veertig dagen zonder schaduw van Olivier Truc ook een aanrader.

    BeantwoordenVerwijderen
  10. @Hans Hegeman
    Bedankt dat je deze vraag voor me beantwoord hebt Hans! Ik heb er niets aan toe te voegen. Jij hebt meer kennis van boeken en films dan ik...

    BeantwoordenVerwijderen